Het is zomers weer. De winter heeft lang genoeg geduurd dit jaar, zeggen ze hier. De tuin van onze buren ligt er rustig bij. Alleen het tafelkleed is verwaaid. Ze laten zich weinig zien.Ik fantaseer hoe mijn dag eruit zou zien in zulk een tuin, met een muur eromheen, beschut en warm, met bloeiende rozen en cipressen. Bepaalt zo’n tuin welke boek je leest? Vast wel. Iets langzaams. Ik ben weer in ‘De Toverberg’ begonnen. 

We waren in Bergamo en daar is zeker veel over te vertellen, de oude stad, het mooie plein met de restaurants, de finicolare (kabelbaan), de Accademia Carrrara (het oude museum met Canaletto en Raphael en Botticelli), de Duomo… Maar ik wil het hebben over Ana Silva (1979), een Afrikaanse kunstenares uit Angola die daar in het GAMeC tentoonstelt met op de naaimachine gemaakte werken op canvas. Ze hangen los in de ruimte en vormen tezamen de tentoonstelling ‘Eau’ (Water). Meesterlijke creaties vol bewegelijkheid, teder, ontroerend en mooi. Kleine momenten van poëzie, hoekjes, kantjes. Ze laat je naar iets kijken wat je al wist maar niet besefte. Zie hoe al die losse draadjes dynamiek geven… Soms zijn haar beelden eenvoudig, soms complex en samengesteld, maar altijd even naïef. Als je haar naam tegenkomt: ga kijken!

De waterkant  lokt. Het is lastig voorbij te lopen zonder even stil te staan en te kijken. Naar wat? Naar waar je niet bent? Naar een andere mogelijkheid? Naar waar je eens was, of eens zult zijn, wenst te zijn? Het zijn overgangen, van het een naar het ander, en daarom het moeilijkst te ontwerpen.

Gisteren waren we in de stad Varese, in Villa Panza. Een authentiek paleis waar ooit een miljardair-echtpaar woonde, die veel jonge Amerikaanse beeldend-kunstenaars kenden en werk van hen kochten.

Tegen de flanken van de bergen zie je tot wat voor moois de mens in staat is. Hoe vernuftig de helling is bewerkt en verbouwd, de voordelen van elk plekje worden benut om voor opbrengst te zorgen.

Ik zal dit jaar voor het eerst in mijn leven niet naar de finale van de Koningin Elisabethwedstrijd luisteren of kijken (met twee Russen). Niet omdat ik op vakantie ben, niet omdat het een oer-burgerlijk fenomeen is, maar omdat ik genoeg heb van de compromissen waarmee de kunst en de cultuur zich menen te kunnen verheffen boven de aardse werkelijkheid. Het is kunst, vertellen ze me, het heeft niets met oorlog of genocide te maken (Festival Venetië, Songfestival). Het zijn gewoon mensen die muziek maken, een film, een roman. En ik ging erin mee. Niet dat ik naar het Songfestival keek, begrijp me goed.

Gistermiddag klom ik een stuk de berg op achter ons huis,naar het heiligdom Santuario della Madonna della Rovinata, een kapel op een uitkijkpunt midden in het bos.

Het was mij tot nu niet gelukt ze te fotograferen, de bloemen van de tulpenboom. Liriodendron is zijn wetenschappelijke naam, Liriodendron tulipiferi, oftewel ‘lelieboom die tulpen draagt’. Je zult maar zo heten. Hier, langs de oever van het meer, staan ze op de boulevard aangeplant, en bloeien momenteel. Ik sprong op van vreugde, een keer niet te laat in het seizoen, mijn fototoestel niet vergeten, geen regen, geen avond. Ik heb ze! Deze wulpse bloesems, die ietwat verborgen tussen de grote bladeren hangen, bescheiden, niet zoals de Magnolia of de Prunus die alle aandacht trekken. Nee, ze laten alle attentie aan het meer, waar de wandelaars voor komen, ze begeleiden enkel de blik, zoals diamanten doen rond een slanke hals. Ze accentueren.

Elk Italiaans kind leest ‘De verloofden’, het boek uit 1842 van Allesandro Manzoni. Dat speelt zich gedeeltelijk af in Lecco en daarom staat hier zijn standbeeld op de Piazza. Manzoni zelf bracht hier trouwens de zomers door.

La perla del Lario -De parel van de Lario - staat er op de zijkant van de kinderdraaimolen op de wandelkade in Lecco. Het Comomeer stond in de Romeinse tijd namelijk bekend als Larius Lacus, de oude naam van het gletsjermeer. Een naam diep verbonden met het geografische en culturele leven van Italië. Zo krijgen de kinderen spelenderwijze informatie tot zich.

Ik liep hoog op de Monte Coltignone en zag verbaasd dat ik in een beukenbos was. Een prachtig bos. Het licht werd zacht gefilterd door het jonge blad, waar het straks in de zomer nog moeilijk doorheen zal geraken. Ik was vreemd te moede daarboven. De bomen zagen er zo onschuldig uit en toch, op 1.370 meter hoogte een beukenbos? Zo merkte ik opnieuw hoe georganiseerd en gereguleerd mijn wereldbeeld is. Zo hoort het, zo moet het.  En ik dacht aan de asieldemonstraties in Nederland waarover ik hier probeer niet te lezen.